Referentiecomponenten
Referentiecomponenten zijn logische bouwstenen voor de geautomatiseerde ondersteuning van processen en functies in een onderwijsorganisatie. Ze helpen om applicaties niet vanuit producten of leveranciers te bekijken, maar vanuit de functionaliteit die nodig is. Zie Kennismodel FORA voor een toelichting op het begrip 'referentiecomponent'.
Wat laat dit overzicht zien?
Dit overzicht laat per domein zien welke referentiecomponenten binnen de FORA worden onderscheiden. Elk referentiecomponent kan worden gezien als een logisch afgebakende applicatiefunctie (of samenhangende set van functies) die nodig is om een bepaald onderdeel van de onderwijsorganisatie te ondersteunen.
De precieze omvang van zo’n component ligt niet vast. In de praktijk wordt deze sterk beïnvloed door hoe leveranciers hun producten aanbieden. Zo kan wat de ene leverancier als één geïntegreerd product levert (bijvoorbeeld een leerlingadministratiesysteem), door een andere leverancier zijn opgesplitst in meerdere afzonderlijke oplossingen, zoals een inschrijfsysteem, leerlingvolgsysteem en onderwijscatalogus. Dit maakt duidelijk dat referentiecomponenten geen één-op-één vertaling zijn van applicaties, maar een manier zijn om het landschap logisch te structureren.
Het onderstaande model is een streefmodel. Instellingen bepalen zelf in welke mate en in welk tempo zij hiernaartoe bewegen. De waarde zit vooral in het gebruik als vergelijkingskader: door het eigen applicatielandschap te spiegelen aan deze referentiecomponenten, wordt zichtbaar hoe functionaliteit is belegd en waar kansen liggen voor verbetering of herinrichting.
Het referentiecomponentenmodel geeft daarnaast zicht op het beheer en de uitwisseling van gegevens. Per referentiecomponent is aangegeven voor welke gegevens de referentiecomponent de meest logische bron is en de andere gegevens deze nodig heeft.
Leeswijzer. De referentiecomponenten zijn gegroepeerd per domein. De domeinen zijn weergegeven in dezelfde kleuren en volgorde als het hoofdprocesmodel. Analyseer het model per domein en interpreteer elk referentiecomponent als een logisch afgebakende applicatiefunctie. Vergelijk het eigen applicatielandschap met het streefmodel en bepaal per component hoe de functionaliteit binnen de eigen organisatie is belegd.
Klik op [Uitvouwen] voor meer informatie over de getoonde referentiecomponenten
Referentiecomponenten
| Referentiecomponent | Definitie |
|---|---|
| (Instant) messaging app | App waarmee berichten zeer snel tussen deelnemers kunnen worden uitgewisseld. |
| Aanbestedingsbeheersysteem | Een systeem dat het uitvoeren van aanbestedingen ondersteunt. Voorbeeld Negometrix System Tendernet |
| Agendasysteem | Systeem voor het beheren van afspraken en gebeurtenissen in agenda's. |
| Apparaatbesturingssysteem | Systeem voor het besturen / bediening van apparaten, zoals bijvoorbeeld digibords en robots. |
| Applicatiebeheersysteem | Verzamelbegrip van applicaties t.b.v. voor beheer. Denk aan: * Topdesk * Eduarte * Osiris * Apache * NGINX |
| Architectuurbeheersysteem | Een systeem die het beschrijven en beheren van de enterprise-architectuur, de organisatie strategie en de organisatie uitlijning ondersteunt. |
| Archiveringssysteem | Systeem ten behoeve van het archiveren van informatie, bijvoorbeeld documenten. |
| Audio-/video-streaming-systeem | Systeem voor het creeren, bewerken, delen, live uitzenden of opslaan van audio en/of video naar gespecificeerde doelgroepen.
Dit omvat ook de meer professionele videoplatformen van een openleercentrum bestaande uit een (mobiele) studio-opname apparatuur. Voorbeeld: * Mediasite van SonicFoundry * Kultura |
| Authenticatiemiddelenbeheersysteem | Systeem of geheel van systemen en modules waarmee Authenticatiemiddelen worden uitgegeven, ingenomen en vernietigd. |
| Authenticatiesysteem | Systeem of geheel van systemen en modules dat Authenticatie van gebruikers uitvoert aan de hand van een Authenticatiemiddel. Bron: ECK D&T 2.1 |
| Backupsysteem | Een systeem voor het maken van kopieen van bestanden en gegvens. Bijvoorbeeld: DPM Comvault |
| Betaalsysteem | Component om betalingen mee uit te voeren. |
| Business Intelligence Systeem | Een systeem voor het verzamelen, analyseren , voorspellen en presenteren van gegevens, o.a. voor het maken van beslissingen (decision making).
Van hindsight, naar insight tot foresight:
Dit omvat ondermeer:
|
| Business Process Management Systeem | Business Process Management (BPM) is een systeem dat het ontwerpen en beheren van (bedrijfs)processen ondersteunt. Voorbeeld IBM Business Process Manager |
| CRM-systeem | Een systeem dat relatiebeheer en de marketing ondersteunt.
Zoals: onderhouden relaties, werving, campagnebeheer, evenementenbeheer Voorbeeld: Microsoft Dynamics CRM |
| Cloudopslagsysteem | Gegevensopslag verzorgd door een online (cloud) dienstverlener |
| Content Management Systeem (CMS) | Een systeem verantwoordelijk voor het het managen van creatie en manipulatie van digitale bronnen.
Voorbeeld is bijvoorbeeld het beheer van aangeboden webcontent, zoals: het ontwerpen van sjablonen opslag van content (zoals afbeeldilngen, teksten) plaatsen van content beheren van autorisaties zoekmodule analyse paginagebruik. Bijvoorbeeld: Wordpress, Joomla Opmerking: Focus ligt niet op werking en inrichting van de webserver software en hardware. Zie hiervoor Webserverbehher |
| Corporate LMS | Een systeem dat de logistieke en administratieve processen rondom het aanbieden van onderwijs aan medewerkers ondersteunt., zoals:
|
| Curriculumplanner | Een systeem ter ondersteuning van het creëren/vormgeven en definieren van de structuur van een opleiding. |
| Databasesysteem | Databasemanagementsysteem. Denk aan: SQLserver, Oracle |
| Datamanagementsysteem | Een systeem voor het beheren van databanken.
Zoals: Creeeren en configureren, Toegangsverlening, Monitoring. Bijvoorbeeld: MS SQL server, Oracle, MySQL |
| Device Management Systeem | Een systeem ter ondersteuning van het beheer van devices / apparatuur, zoals laptops, smartphones, tablets e.d. |
| Document Management Systeem (DMS) | Een systeem dat het maken, beheren en archiveren van documenten ondersteunt. Bijvoorbeeld: Corsa Microsoft |
| Documentwaarmerking- en ondertekensysteem | Een systeem ter ondersteuning van het waarmerken van documenten, zoals het zorgdragen voor een digitale handtekening. Bijvoorbeeld: Evado, DocuSign |
| E-mailsysteem | Systeem voor het versturen en ontvangen van e-mailberichten naar / van deelnemers. |
| Educatieve applicatie | Verzamelbegrip van applicaties, ingezet voor of ontwikkeld met een educatief doel, dat onderwijsdeelnemers ondersteunt bij het uitvoeren van leertaken. |
| Elektronische leeromgeving (ELO) | Een portaal of schil die onderwijsdeelnemers en docenten toegang geeft tot alle functionaliteit die nodig is in de uitvoering van het onderwijs. |
| Enquetesysteem | Een systeem voor het creëren, verspreiden, afnemen en verwerken van enquetes (vragenlijsten). |
| Examenlogistieksysteem | Een systeem voor de examenvoorbereiding zoals het creeren van examengroepen, toekennen examenmateriaal, aanmaken examensets, toekennen afnameleider en surveillanten. |
| Faciliteitenbeheersysteem | Een systeem voor het registreren en beheren van facilitaire middelen zoals ruimten, lockers, meubilair, inventaris, , vierkante meters, inclusief het magazijnbeheer |
| Financieel systeem | Systeem of geheel van systemen en modules dat wordt gebruikt voor de uitvoering van de taken van de financiële administratie. |
| Formulierengenerator | Een systeem dat het maken van elektronische formulieren ondersteunt. |
| Gebouwbeheersysteem | Systeem voor het beheren en onderhouden van gebouwen en gebouwvoorzieningen (zoals electriciteit, luchtbehandeling, noodstroominstallaties, zonwering, kluisjes). |
| Gebouwbeveiligingsysteem | Systeem voor het beheer van gebouwbeveiligingsvoorzieningen (ook wel het RBS - Risico Beheer Systeem genoemd). Denk aan: gebouwtoegangsystemen (poortjes, slagbomen, zonering), parkeerruimte teller, lift controle, inbraakdetectiesystemen, brandmelders, deurmagneetcontacten, intercominstallatie, sprinklerinstallatie, alarminstallatie, centrale meldkamer systeem, portofoon systeem, EHBO registratie, beveiligingscamera's. |
| Generieke / basis-applicatie | Systeem ('gereedschap') dat generieke / breed toepasbare functionaliteit biedt. |
| IT-Servicemanagementsysteem | Systeem of geheel van systemen en modules waarmee ict-beheer in staat is om meldingen en werkzaamheden in het kader van ict-beheer te kunnen administreren en verantwoorden. |
| IT-objecten beheersysteem | Systeem voor het beheren van hard- en softwarecomponenten. Het systeem ondersteunt het vastleggen van gegevens over IT-gerelateerde gegevens en ondersteunt de IT-beheerorganisatie bij het beheren van de betreffende componenten. Conform de ITIL-terminologie worden componenten vaak aangeduid als "configuratie items" en wordt de verzameling opgeslagen gegevens benoemd als "Configuration Management DataBase". |
| Identiteitbeheersysteem | Systeem of geheel van systemen en modules waarmee digitale identiteiten van personen worden aangemaakt, verwerkt, verwijderd en uitgewisseld. |
| Informatiebeveiligingsmanagementsysteem | Systeem voor het beheren van de informatiebeveiliging (cybersecurity) van de IT-infrastructuur. Zoals of bijvoorbeeld: Intrusion Prevention (IPS) Intrusion Detection (IDS) Dmarcian, DKIM, Quarantainenet Surffilesender Zivver LastPass Endpoint security (SentinelOne, Clearpass) Firewall Malware preventie/detectie |
| Inkoopsysteem | Een systeem dat het inkopen van producten, het beheren van leveranciergegevens en het beheren van contracten ondersteunt. Bijvoorbeeld: Proquro |
| Integratiesysteem | Een systeem dat zorgdraagt voor de uitwisseling van gegevens tussen applicaties, zoals identiteitsgegevens.
Bevat ondermeer: API's Business logica (input/output scripts) Databank Monitoring (performance en errors) Andere trefwoorden: ESB Broker |
| Kaartbeheersysteem | Een systeem voor de productie van en het beheren van kaarten zoals de instellingspas voor studenten en medewerkers.
Wordt toegepast voor bijv.: * fysieke toegangsverlening * digitale toegangsverlening * identificatie betalingen * printopdrachten Bijvoorbeeld: OmniCms |
| Klachten- en bezwarensysteem | Systeem voor het registreren en afhandelen van klachten en bezwaren. Het systeem zorgt dat ingediende klachten en bezwaren gestructureerd worden vastgelegd en efficiënt kunnen worden afgehandeld. Bij voorkeur hebben gebruikers via een netwerkverbinding toegang tot gegevens in het systeem om te kunnen zien wat de status van een ingediende klacht / bezwaar is en om eventueel hierop te reageren. |
| Kwaliteitsbeheersysteem | Systeem of geheel van systemen en modules dat voor de organisatie en zijn bestuurders overzicht en rapportages levert over de kwaliteitsindicatoren en de prestaties op deze indicatoren. |
| Learning Analyticssysteem | Systeem of geheel van systemen en modules waarmee de voortgang van leerlingen kan worden geanalyseerd en op basis van data (bijv. referentiegroepen) een gepersonaliseerd leeraanbod gecreëerd kan worden. |
| Learning Content Management Systeem (LCMS) | Systeem ten behoeve van het maken en beheren van leermateriaal. |
| Learning Management Systeem (LMS) | Systeem ten behoeve van het aanbieden en gebruiken van leermaterialen, de ondersteuning van het leerproces en de interactie tussen onderwijsdeelnemer en docent. |
| Leerlingadministratiesysteem (LAS) | Digitaal leerlingadministratiesysteem van een onderwijsinstelling. Hiermee wordt het totaal van informatiesystemen en modules aangeduid die een onderwijsinstelling gebruikt voor het beheren van aanmeldingen, inschrijvingen en resultaten van leerlingen. |
| Leerlingportaal | Portaal waarmee leerlingen toegang krijgen tot informatie vanuit de school. Bevat ook vaak mogelijkheden voor communicatie met de onderwijsinstelling (leraren). |
| Leerlingvolgsysteem (LVS) | Een leerlingvolgsysteem (LVS) is een Systeem of geheel van systemen en modules dat inzicht geeft in de studievoortgang van een onderwijsdeelnemer of groep. |
| Leermiddelenlijstbeheersysteem | Een systeem dat ondersteunt bij het opmaken en vaststellen van de leermiddelenlijsten met de voor de studenten benodigde boeken, licenties en andere leermiddelen voor een opleiding. |
| Leermiddelenlijstverstrekkingsysteem | Een systeem dat ondersteunt bij:
Opmerking: ROSA noemt de bestelomgeving een aparte component: https://www.wikixl.nl/wiki/rosa/index.php?title=DisplayArchiMateElements&elementtype=ApplicationComponent&model=Id-316838d5-7351-46de-9071-f4ba8175825c Opmerking: Dit valt ook onder het programma-doorpakken-op-digitalisering. Zie https://www.sambo-ict.nl/programmas/programma-doorpakken-op-digitalisering/leermiddelen/ Opmerking: Zie ook het koppelpunt catalogusinformatie. Zie https://www.kennisnet.nl/diensten/koppelpunt-catalogusinformatie/ |
| Leerondersteunendsysteem | Verzamelterm voor dyslexie-, dyscalculie-, remedial-teaching en andere systemen die bijdragen aan Onderwijsbegeleiding van leerlingen op een specifiek punt. |
| Loopbaanoriëntatie en -begeleidingsysteem (LOB) | Systeem voor ondersteuning van loopbaanoriëntatie en -begeleiding. |
| Materieelbeheersysteem | Systeem voor het beheren en plannen van voorraden van materiaal en materieel, zoals kantoorartikelen, apparatuur en goederen. Bijvoorbeeld voor het kunnen vastleggen van waar producten zich bevinden, hoeveel er van een bepaald product op voorraad zijn en het kunnen doen van bestellingen op basis van verwachte vraag. |
| Medewerkerportaal | Portaal waarmee medewerkers toegang krijgen tot informatie vanuit de school. |
| Mediatheekbeheersysteem | Een systeem dat het beheren en werven van collecties bestaande uit materialen ondersteunt (denk aan boeken, tijdschriften, artikelen, multimedia).
Daarnaast voorziet het systeem ook in een centrale repository en het aanbieden, reserveren en uitlenen van materialen. Bijvoorbeeld: Aura |
| Middelenplanningsysteem | Een systeem voor het plannen van benodigde middelen voor een opleiding. |
| Monitoring- en loggingsysteem | Systeem dat zaken zoals: de juiste werking, de beschikbaarheid, de veiligheid, de capaciteit het gebruik en de performance van IT-systemen en netwerk monitort en signaleert. |
| Narrowcastingsysteem | Een systeem voor het 1-richting communiceren van informatie via audio-visuele apparatuur binnen de instelling zoals publicatieschermen in het restaurant, het openleercentrum, een aula enz... Bijvoorbeeld: Evado |
| Netwerkbeheersysteem | Systeem met behulp waarvan de netwerkinfrastructuurdiensten wordt beheerd.
Zoals: de switching in het LAN, het wireless en bekabelde netwerk, control lists in de routing service, de beveiligingsdiensten in een firewall, internetverbindingen huurlijnen enz... Bijvoorbeeld: Aruba SDN van HP KEMP Panorama |
| Office suite | Verzameling van applicaties en componenten voor tekstverwerking, rekenbladen, presentaties en eenvoudige gegevensverwerking. |
| Onderwijsbegeleidingssysteem | Systeem of geheel van systemen en modules voor Onderwijsbegeleiding dat ingezet worden om Passend Onderwijs te faciliteren. |
| Ouderportaal | Portaal waarmee ouders en verzorgers van leerlingen toegang krijgen tot informatie vanuit de school. Bevat ook vaak mogelijkheden voor communicatie met de onderwijsinstelling (leraren). |
| Overdrachtvoorziening | Systeem waarmee Overstapdossiers kunnen worden uitgewisseld tussen ontvangende en latende onderwijsinstellingen en met Samenwerkingsverband passend onderwijs. OSO en VVA zijn bekende voorbeelden. |
| Personeelsysteem | Systeem of geheel van systemen en modules dat wordt gebruikt voor de uitvoering van de taken van de personeelsadministratie. |
| Plagiaatdetectie systeem | Systeem om een document (werkstuk, scriptie of verslag) te controleren op plagiaat. |
| Plansysteem | Systeem of geheel van systemen en modules waarmee (in het algemeen) priode- en jaar-planningen kunnen worden gemaakt. |
| Presentatiesysteem | Systeem voor het maken / bewerken van presentaties. |
| Print-/kopieersysteem | Systeem voor het beheren van print-, scan- en kopieerapparatuur en -diensten zoals die van de huisdrukkerij en de multifunctionals (netwerkprinters). Bijvoorbeeld: Prisma suite, PcounterPro |
| Proctoringsysteem | Een systeem voor het digitaal toezicht houden op het afnemen van toesten en examens.
Zoals:
|
| Project- en programmamanagementsysteem | Een systeem dat helpt bij het bepalen en sturen van projecten, programma's en portfolio's. |
| Roostersysteem | Systeem of geheel van systemen en modules waarmee (in het algemeen) periode- en jaar-planningen en lesroosters kunnen worden gemaakt. |
| Schoolplanbeheersysteem | Systeem of geheel van systemen en modules voor het opstellen en bijwerken van een schoolplan. |
| Schoolwebsite | Website met informatie van de onderwijsinstelling. |
| Serverbeheersysteem | Systeem dat het beheer van de servers, PC's en de daarop draaiende software ondersteunt.
Denk aan Besturingsystemen Windows en Windows NT Software distributie en deployment, Patch management Remote control Beheer virtuele servers Configuratiebeheer Voorbeeld: Microsoft SCCM Windows Distribution Server (WDS) Scense VMware MS management console |
| Sociaal netwerk-systeem | Systeem ten behoeve van samenwerken, informatie delen, ideeën uitwisselen en contact onderhouden. |
| Software-ontwikkelsysteem | Systeem dat ondersteuning biedt aan het ontwikkelen van software.
Denk aan: bepalen requirements programmeren versiebeheer kwaliteitsborging, acceptatie uitrollen. Bijvoorbeeld: Jira, PHPStorm, Azure DevOps platform, MS Visual Studio, VersionControl, TeamCity |
| Spreadsheet-systeem | Systeem voor het maken / bewerken van spreadsheets . |
| Storage-systeem | Centraal storage-systeem in het netwerk zoals een SAN, NAS, Datawarehouse of datalake. Bijvoorbeeld: EMC HP Dell |
| Teamcommunicatiesysteem | Systeem of geheel van systemen en modules voor online communicatie met kleine en grote teams, binnen en buiten de organisatie |
| Tekensysteem | Systeem voor het maken / bewerken van tekeningen / afbeeldingen. |
| Tekstverwerkingssysteem | Systeem voor het maken / bewerken van teksten in documenten. |
| Telefoniebeheersysteem | Systeem voor het beheren van het (IP-) telefoonnetwerk. |
| Toetssysteem | Systeem of geheel van systemen en modules waarmee Toetsen en toetsitems kunnen worden gemaakt, bijgewerkt, verwijderd en vaak ook afgenomen. |
| Veiligheidsmanagementsysteem | Systeem voor het in beeld brengen van potentiële veiligheidsrisico's ten aanzien van personen (leerlingen, ouders en/of medewerkers). |
| Vulnerability-beheersysteem | Systeem voor het beheren van kwetsbaarheden in hardware, software en besturingssystemen, zoals DDOS-aanvallen; kwaadaardige software en spam. |
| Webbrowser | Systeem voor het bekijken en doorzoeken van webpagina's op het World Wide Web. |
| Werkplekbeheersysteem | Systeem met behulp waarvan werkplekken worden beheerd.
Denk aan:- Applicatiedistributie Policies instellen - Imagebeheer Beheer op afstand - Updates en patches Aan- uitzetten op afstand Bijvoorbeeld: Scense MS Software center Symantic client management suit |
| Whiteboarding-systeem | Systeem voor het online maken en delen van whiteboards. |
| Zoeksysteem | Een systeem waarmee zowel gestuctureerde als ongestructureerde gegevens uit meerdere systemen worden geïndexeerd en doorzoekbaar gemaakt. |
| Zorgadministratiesysteem | Systeem of geheel van systemen en modules of geheel van systemen en modules dat wordt gebruikt voor de uitvoering van de taken van de zorgadministratie. |